*గణాలు-రకాలు* :- .
అక్షరాల గుంపును గణము అని అంటారు. ఇవి నాలుగు రకాలు
*ఏకాక్షర గణాలు*
ఒకే అక్షరం గణంగా ఏర్పడుతుంది. అది గురువు లేదా లఘువు కావచ్చు.
U, U, U
ఉదా: శ్రీ, శై, లం
*రెండక్షరాల గణాలు*
రెండు అక్షరాలు కలిసి గణంగా ఏర్పడును. ఇవి నాలుగు రకాలు .1. *లలము* 2. *లగము* ( వ గణం ) ౩. *గలము ( హ గణం )* 4.*గగము.*
లల II ఉదా: రమ, క్రమ, సమ, ధన, అన్నీ కూడా లల గణములు
లగ లేదా వ IU ఉదా: రమా
గల లేదా హ UI ఉదా: అన్న, అమ్మ, కృష్ణ
గగ UU ఉదా: రంరం, సంతాన్
*మూడక్షరాల గణాలు* :-
ఇవి మూడక్షరాల కలయికలతో ఏర్పడేవి (బైనరీ ౦, ౧, తీసుకున్న ౦౦౦, ౦౦౧, ౦౧౦, ౦౧౧, ౧౦౦, ౧౦౧, ౧౧౦, ౧౧౧) కింది వాక్యాన్ని మననం చేసుకుంటూ వీటిని సులువుగా గుర్తుంచుకోవచ్చు. య మా తా రా జ భా న స ల గం యగణం కావాలంటే పై వాక్యంలో యతో మొదలుపెట్టి వరుసగా మూడక్షరాల గురు లఘువులను గుర్తిస్తే యగణం అవుతుంది. యతో మొదలుపెట్టి మూడక్షరాలు: య మా తా - లఘువు,, గురువు, గురువు IUU అలాగే రాతో మొదలుపెట్టి మూడక్షరాలు (రా జ భా - UIU) రగణం అవుతుంది. ఈ విధంగా అన్ని గణాలను గుర్తుంచుకోవచ్చు
అన్ని గణాలు:
*ఆది గురువు భ గణము UII*
*మధ్య గురువు జ గణము IUI*
*అంత్య గురువు స గణము IIU*
*సర్వ లఘువులు న గణము III*
*ఆది లఘువు య గణము IUU*
*మధ్య లఘువు ర గణము UIU*
*అంత్య లఘువు త గణము UUI*
*సర్వ గురువులు మ గణము UUU*
ఇవి మూడక్షరముల గణములు
*ఉపగణాలు* :
ఉప గణములు అనగా పైవాటి సమ్మేళనంలో ఏర్పడేవి. ఇవి మూడు రకములు
*సూర్య గణములు* . *ఇవి రెండు.*
న = న = III
హ = గల = UI
*ఇంద్ర గణములు* . *ఇవి ఆరు.*
నగ = IIIU
సల = IIUI
నల = IIII
భ = UII
ర = UIU
త = UUI
*చంద్ర గణములు* . *ఇవి పద్నాలుగు.*
భల = UIII
భగరు = UIIU
తల = UUII
తగ = UUIU
మలఘ = UUUI
నలల = IIIII
నగగ = IIIUU
నవ = IIIIU
సహ = IIUUI
సవ = IIUIU
సగగ = IIUUU
నహ = IIIUI
రగురు = UIUU
నల = IIII
************
[08/05, 5:56 am]
+91 99634 18686:
కనకలత వృత్తము
6 నగణములు1గ..యతి13
మగువగ జననము వడసియు
మరుని శరమువై
తగు పురుషుని జతగను సతతము మధురగతిన్
జగతిని వరలుచు సరియగు
సవము వడసియున్
జగడములెరుగక సతము సు
చరితగను సుధీ!!
****************
+91 99634 18686:
విచికిలిత వృత్తము
7..నగణములు1గ..13 యతి
నినుగని మురిసిరిలను జనని జనకులు తనయుడనుచున్
నినుగొని మురిసెవనితయు పెనిమిటి వనుచును మదిలో
మనవలె నిరువురికెపుడును
మనసులు వరలు విధి నీ
కును జయమగును మనెదవిక
కొడుకుగ పతిగ సుధీ!!
*****************::::
+91 99634 18686:
నర్తకీ వృత్తము...
భ భ భ భ న న న న గ 13
సర్వ ప్రపంచము పుస్తక మందున సలలితముగ గలదు కనగ నో
పర్వపు కాంతులు భవ్య వినో దము పరపతిసహితము దొరుకునుగా
నుర్వి నిగర్విగనుంచును వేడ్క గ నురుగతి దనరగ ప్రగతిగనో
శార్వరి బాపెడి శస్త్రమె పొత్తము సవినయముగవిను
మికను సుధీ .
***************
+91 99634 18686:
కరిబృంహిత వృత్తము
భ న భ న భ న ర యతి 13
అక్షయమయిన కార్యములకు
పునాదిగ నిల్వవలెన్ జుమీ
లక్షణముగ విరాజిలెదవిక రమ్యసుగతిని,ధాత్రి లో
సాక్షిగ వరలు మంచితనమను
సద్గుణమునకు మాను దు
ర్లక్షణములను వేగమె విను దురాత్ముల గలువకో సుధీ!!
*************************
+91 99634 18686:
హర నర్తన వృత్తము
ర స జ య భ ర.. 9 14 యతి
పుస్తకంబన భవ్యమౌ బుధ వర్గంబౌ పుడమిన్ సదా
మస్తకంబున నుండుసుమ్మ
సవిస్తారాంశపు శోభతో
నేస్తమై వరలంగ మానితమౌ తీరున్ నిను గాచునో
వాస్తవంబిది మానవా!ప్రభలన్
బొందన్ వడిగా సుధీ!!
*********************
+91 99634 18686:
ప్రశాంతి వృత్తము
ర జ ర జ ర 9 యతి
వృద్ధులన్న జ్ఞానయుక్త వేదికల్ గనండయా
బుద్ధి తోడవారి మాట ముద్దుగా
వినండయా!
పెద్దలెప్డు మంచిమాట పేర్మిగా
వచింతురే
యిద్ధరిత్రి లోన వారినెప్డు దిట్టకో సుధీ!!
**********************
*+91 99634 18686:
వంశపత్ర పతిత వృత్తము
భ ర న భ న వ 11యతి
కార్మికులే,ప్రపంచమునకున్
ఖనిజములుకదా!
కార్మిక వర్గమే సతము ధీగతిని
పనులహో
యోర్మిగ జేయగా వరలెనో నురుగతిని సదా
యర్మిలి దేశదేశములహో యరయగను సుధీ!!
*********************::::
+91 99634 18686:
శాలిని వృత్తము
ర జ ర జ ర..యతి 9
పారిశుద్ధ్య కార్మికుల్ దివాకరుం దయించు ముం
దే!రమారమిన్ సుమీ!ప్రతిష్ట గాను,నిత్యమో
ఊరువాడ శుద్ధి జేతురోయి నీటుగానహో
వారికిన్ నమస్కరింతు భక్తి గానికన్ సుధీ!!
************::**********:
+91 99634 18686:
సుముఖి వృత్తము
న జ జ ల గ...యతి 7
అదిగొ దుబాయి కరింగిరహో
సుదతిని వీడి సుతాదుల బ్ర
త్కు దెరువుకై చదువన్నది,లే
క,దిగులుతోడ కనంగ సుధీ!!
********************::::
+91 99634 18686:
భ్రమర విలసిత వృత్తము
మ భ న వ..యతి...6
నాపొత్తంబందున బలు విధముల్
ప్రాపౌ దోషంబుల వెదకకుమో
దీపంబంచున్ విధితముగను నీ
వేపొద్దైనన్ చవి గొనుము సుధీ!!
****************************
+91 99634 18686:
మణివితాన కాంతి వృత్తము
1,3 పాదాలలో..మ స జ గ..యతి 6
2,4 పాదాలలో..ర న ర వ 7
సాధ్యంబౌనిక సర్వమున్ ధరన్
విద్యయున్ననిక విన్ము మానవా
విద్యన్ మించినవిత్తమేది?యా
విద్య నేర్వవలె విజ్ఞతన్ సుధీ!
***********************
+91 99634 18686:
నదీప్రఘోష వృత్తము
1 వ పాదంలో భ భ ర ర 7
మిగతా మూడుపాదాలలో
జ త జ ర...8 యతి
వ్రాసితి వేడ్కగ పద్యముల్ వాసియౌ
పసందుగానున్న సెబా సనండయా!
విశేషమైనట్టివిభిన్న వృత్తముల్
సుసాధ్యమున్ జేసితి, జూడుమో సుధీ!!
****************************::**:
+91 99634 18686:
కనకలత వృత్తము
6 నగణములు1గ..యతి13
మగువగ జననము వడసియు
మరుని శరమువై
తగు పురుషుని జతగను సతతము మధురగతిన్
జగతిని వరలుచు సరియగు
సవము వడసియున్
జగడములెరుగక సతము సు
చరితగను సుధీ!!]
******************
+91 99634 18686:
విచికిలిత వృత్తము.
7..నగణములు1గ..13 యతి
నినుగని మురిసిరిలను జనని జనకులు తనయుడనుచున్
నినుగొని మురిసెవనితయు పెనిమిటి వనుచును మదిలో
మనవలె నిరువురికెపుడును
మనసులు వరలు విధి నీ
కును జయమగును మనెదవిక
కొడుకుగ పతిగ సుధీ!!
********************
+91 99634 18686:
నర్తకీ వృత్తము...
భ భ భ భ న న న న గ 13
సర్వ ప్రపంచము పుస్తక మందున సలలితముగ గలదు కనగ నో
పర్వపు కాంతులు భవ్య వినో దము పరపతిసహితము దొరుకునుగా
నుర్వి నిగర్విగనుంచును వేడ్క గ నురుగతి దనరగ ప్రగతిగనో
శార్వరి బాపెడి శస్త్రమె పొత్తము సవినయముగవిను
మికను సుధీ !!
****************
91 99634 18686:
కరిబృంహిత వృత్తము
భ న భ న భ న ర యతి 13
అక్షయమయిన కార్యములకు
పునాదిగ నిల్వవలెన్ జుమీ
లక్షణముగ విరాజిలెదవిక రమ్యసుగతిని,ధాత్రి లో
సాక్షిగ వరలు మంచితనమను
సద్గుణమునకు మాను దు
ర్లక్షణములను వేగమె విను దురాత్ముల గలువకో సుధీ!!
***************:*::::
+91 99634 18686:
హర నర్తన వృత్తము
ర స జ య భ ర.. 9 14 యతి
పుస్తకంబన భవ్యమౌ బుధ వర్గంబౌ పుడమిన్ సదా
మస్తకంబున నుండుసుమ్మ
సవిస్తారాంశపు శోభతో
నేస్తమై వరలంగ మానితమౌ తీరున్ నిను గాచునో
వాస్తవంబిది మానవా!ప్రభలన్
బొందన్ వడిగా సుధీ!!
*********************
