వృత్త పద్యాలు......గణములు...ఉదాహరణలతో

*గణాలు-రకాలు*  :-  .

అక్షరాల గుంపును గణము అని అంటారు. ఇవి నాలుగు రకాలు

*ఏకాక్షర గణాలు*

ఒకే అక్షరం గణంగా ఏర్పడుతుంది. అది గురువు లేదా లఘువు కావచ్చు.

U, U, U

ఉదా: శ్రీ, శై, లం

*రెండక్షరాల గణాలు*

రెండు అక్షరాలు కలిసి గణంగా ఏర్పడును. ఇవి నాలుగు రకాలు .1.  *లలము*  2. *లగము* ( వ గణం ) ౩. *గలము ( హ గణం )*  4.*గగము.*

లల II ఉదా: రమ, క్రమ, సమ, ధన, అన్నీ కూడా లల గణములు

లగ లేదా వ IU ఉదా: రమా

గల లేదా హ UI ఉదా: అన్న, అమ్మ, కృష్ణ

గగ UU ఉదా: రంరం, సంతాన్

*మూడక్షరాల గణాలు*  :- 

ఇవి మూడక్షరాల కలయికలతో ఏర్పడేవి (బైనరీ ౦, ౧, తీసుకున్న ౦౦౦, ౦౦౧, ౦౧౦, ౦౧౧, ౧౦౦, ౧౦౧, ౧౧౦, ౧౧౧) కింది వాక్యాన్ని మననం చేసుకుంటూ వీటిని సులువుగా గుర్తుంచుకోవచ్చు. య మా తా రా జ భా న స ల గం యగణం కావాలంటే పై వాక్యంలో యతో మొదలుపెట్టి వరుసగా మూడక్షరాల గురు లఘువులను గుర్తిస్తే యగణం అవుతుంది. యతో మొదలుపెట్టి మూడక్షరాలు: య మా తా - లఘువు,, గురువు, గురువు IUU అలాగే రాతో మొదలుపెట్టి మూడక్షరాలు (రా జ భా - UIU) రగణం అవుతుంది. ఈ విధంగా అన్ని గణాలను గుర్తుంచుకోవచ్చు

అన్ని గణాలు:

*ఆది గురువు భ గణము UII*

*మధ్య గురువు జ గణము IUI*

*అంత్య గురువు స గణము IIU*

*సర్వ లఘువులు న గణము III*

*ఆది లఘువు య గణము IUU*

*మధ్య లఘువు ర గణము UIU*

*అంత్య లఘువు త గణము UUI*

*సర్వ గురువులు మ గణము UUU* 

ఇవి మూడక్షరముల గణములు

*ఉపగణాలు* :  

ఉప గణములు అనగా పైవాటి సమ్మేళనంలో ఏర్పడేవి. ఇవి మూడు రకములు

*సూర్య గణములు* . *ఇవి రెండు.*

న = న = III

హ = గల = UI

*ఇంద్ర గణములు* . *ఇవి ఆరు.*

నగ = IIIU

సల = IIUI

నల = IIII

భ = UII

ర = UIU

త = UUI

*చంద్ర గణములు* . *ఇవి పద్నాలుగు.*

భల = UIII

భగరు = UIIU

తల = UUII

తగ = UUIU

మలఘ = UUUI

నలల = IIIII

నగగ = IIIUU

నవ = IIIIU

సహ = IIUUI

సవ = IIUIU

సగగ = IIUUU

నహ = IIIUI

రగురు = UIUU

నల = IIII

************

[08/05, 5:56 am] 

+91 99634 18686:

కనకలత వృత్తము

6 నగణములు1గ..యతి13

మగువగ జననము వడసియు

మరుని శరమువై

తగు పురుషుని జతగను సతతము మధురగతిన్

జగతిని వరలుచు సరియగు

సవము వడసియున్

జగడములెరుగక సతము సు

చరితగను సుధీ!!

****************

 +91 99634 18686:

 విచికిలిత వృత్తము

7..నగణములు1గ..13 యతి

నినుగని మురిసిరిలను జనని జనకులు తనయుడనుచున్

నినుగొని మురిసెవనితయు పెనిమిటి వనుచును మదిలో

మనవలె నిరువురికెపుడును

మనసులు వరలు విధి నీ

కును జయమగును మనెదవిక

కొడుకుగ పతిగ సుధీ!!

*****************::::

+91 99634 18686: 

నర్తకీ వృత్తము...

భ భ భ భ న న న న గ 13 

సర్వ ప్రపంచము పుస్తక మందున సలలితముగ గలదు  కనగ నో

పర్వపు కాంతులు భవ్య వినో దము పరపతిసహితము దొరుకునుగా

నుర్వి నిగర్విగనుంచును వేడ్క గ నురుగతి దనరగ ప్రగతిగనో

శార్వరి బాపెడి శస్త్రమె పొత్తము సవినయముగవిను

మికను సుధీ .

***************

 +91 99634 18686:

 కరిబృంహిత వృత్తము

భ న భ న భ న ర  యతి 13

అక్షయమయిన కార్యములకు

పునాదిగ నిల్వవలెన్ జుమీ

లక్షణముగ విరాజిలెదవిక రమ్యసుగతిని,ధాత్రి లో

సాక్షిగ వరలు మంచితనమను

సద్గుణమునకు మాను దు

ర్లక్షణములను వేగమె విను దురాత్ముల గలువకో సుధీ!!

*************************

 +91 99634 18686: 

హర నర్తన వృత్తము

ర స జ య భ ర.. 9 14 యతి

పుస్తకంబన భవ్యమౌ బుధ వర్గంబౌ పుడమిన్ సదా

మస్తకంబున నుండుసుమ్మ 

సవిస్తారాంశపు శోభతో

నేస్తమై వరలంగ మానితమౌ తీరున్ నిను గాచునో

వాస్తవంబిది మానవా!ప్రభలన్

బొందన్ వడిగా సుధీ!!  

*********************

+91 99634 18686: 

ప్రశాంతి వృత్తము

ర జ ర జ ర 9 యతి

వృద్ధులన్న జ్ఞానయుక్త వేదికల్ గనండయా

బుద్ధి తోడవారి మాట ముద్దుగా 

వినండయా!

పెద్దలెప్డు మంచిమాట పేర్మిగా

వచింతురే

యిద్ధరిత్రి లోన వారినెప్డు దిట్టకో సుధీ!!

**********************

*+91 99634 18686: 

వంశపత్ర పతిత వృత్తము

భ ర న భ న వ  11యతి

కార్మికులే,ప్రపంచమునకున్

ఖనిజములుకదా!

కార్మిక వర్గమే సతము ధీగతిని

పనులహో

యోర్మిగ జేయగా వరలెనో నురుగతిని సదా

యర్మిలి దేశదేశములహో యరయగను సుధీ!!

*********************::::

 +91 99634 18686:

 శాలిని వృత్తము

ర జ ర జ ర..యతి 9

పారిశుద్ధ్య కార్మికుల్ దివాకరుం దయించు ముం

దే!రమారమిన్ సుమీ!ప్రతిష్ట గాను,నిత్యమో

ఊరువాడ శుద్ధి జేతురోయి నీటుగానహో

వారికిన్ నమస్కరింతు భక్తి గానికన్ సుధీ!! 

************::**********:

 +91 99634 18686: 

సుముఖి వృత్తము

న జ జ ల గ...యతి 7

అదిగొ దుబాయి కరింగిరహో

సుదతిని వీడి సుతాదుల బ్ర

త్కు దెరువుకై చదువన్నది,లే

క,దిగులుతోడ కనంగ సుధీ!!

********************::::

+91 99634 18686: 

భ్రమర విలసిత వృత్తము

మ భ న వ..యతి...6

నాపొత్తంబందున బలు విధముల్

ప్రాపౌ దోషంబుల వెదకకుమో

దీపంబంచున్ విధితముగను నీ

వేపొద్దైనన్ చవి గొనుము సుధీ!!

****************************

+91 99634 18686: 

మణివితాన కాంతి వృత్తము

1,3 పాదాలలో..మ స జ గ..యతి 6

2,4 పాదాలలో..ర న ర వ 7

సాధ్యంబౌనిక సర్వమున్ ధరన్

విద్యయున్ననిక విన్ము మానవా

విద్యన్ మించినవిత్తమేది?యా

విద్య నేర్వవలె విజ్ఞతన్ సుధీ!

***********************

+91 99634 18686: 

నదీప్రఘోష వృత్తము

1 వ పాదంలో భ భ ర ర 7

మిగతా మూడుపాదాలలో

జ త జ ర...8   యతి

వ్రాసితి వేడ్కగ పద్యముల్ వాసియౌ

పసందుగానున్న సెబా సనండయా!

విశేషమైనట్టివిభిన్న వృత్తముల్

సుసాధ్యమున్ జేసితి, జూడుమో సుధీ!!

****************************::**:

+91 99634 18686: 

కనకలత వృత్తము

6 నగణములు1గ..యతి13

మగువగ జననము వడసియు

మరుని శరమువై

తగు పురుషుని జతగను సతతము మధురగతిన్

జగతిని వరలుచు సరియగు

సవము వడసియున్

జగడములెరుగక సతము సు

చరితగను సుధీ!!]

******************

 +91 99634 18686: 

విచికిలిత వృత్తము.

7..నగణములు1గ..13 యతి

నినుగని మురిసిరిలను జనని జనకులు తనయుడనుచున్

నినుగొని మురిసెవనితయు పెనిమిటి వనుచును మదిలో

మనవలె నిరువురికెపుడును

మనసులు వరలు విధి నీ

కును జయమగును మనెదవిక

కొడుకుగ పతిగ సుధీ!!

********************

+91 99634 18686: 

నర్తకీ వృత్తము...

భ భ భ భ న న న న గ 13 

సర్వ ప్రపంచము పుస్తక మందున సలలితముగ గలదు  కనగ నో

పర్వపు కాంతులు భవ్య వినో దము పరపతిసహితము దొరుకునుగా

నుర్వి నిగర్విగనుంచును వేడ్క గ నురుగతి దనరగ ప్రగతిగనో

శార్వరి బాపెడి శస్త్రమె పొత్తము సవినయముగవిను

మికను సుధీ !!

****************

91 99634 18686: 

కరిబృంహిత వృత్తము

భ న భ న భ న ర  యతి 13

అక్షయమయిన కార్యములకు

పునాదిగ నిల్వవలెన్ జుమీ

లక్షణముగ విరాజిలెదవిక రమ్యసుగతిని,ధాత్రి లో

సాక్షిగ వరలు మంచితనమను

సద్గుణమునకు మాను దు

ర్లక్షణములను వేగమె విను దురాత్ముల గలువకో సుధీ!!

***************:*::::

 +91 99634 18686:

 హర నర్తన వృత్తము

ర స జ య భ ర.. 9 14 యతి

పుస్తకంబన భవ్యమౌ బుధ వర్గంబౌ పుడమిన్ సదా

మస్తకంబున నుండుసుమ్మ 

సవిస్తారాంశపు శోభతో

నేస్తమై వరలంగ మానితమౌ తీరున్ నిను గాచునో

వాస్తవంబిది మానవా!ప్రభలన్

బొందన్ వడిగా సుధీ!!  

*********************