చందస్సు నియమాలు

[17/05, 8:18 am] +91 77998 86016: *హంసికలు నియమాలు*

[18/05, 10:20 am] +91 77998 86016: అందరికీ అభివందనం🙏🏿🙏🏿🙏🏿🙏🏿

    ఇన్ని రోజులు మనం ఛందస్సులో పలు పలు గణాలను తీసుకొని కావ్యాలు రచించాము. ఇక నేడు వృత్తాలలో ఒకటైన *ఉత్పలమాల*  పద్య రీతిలో  నేటి మన రచనలు చేద్దాము.

నేటి ఛందస్సు ప్రయోగం :- *ఉత్పలమాల పద్య రీతిలో  పరస్పరం సంబంధం కలిగిన రెండు వాక్యాలు.* 

 *ఉత్పలమాల :-  భ , ర, న, భ, భ, ర, వ అను గణాలు ఉంటాయి. యతి స్థానం 10 వ అక్షరం . యతి ప్రాస చెల్లదు.*

మీ

*ప్రదన్య సాహితీ వేదిక బృందం*

[18/05, 10:20 am] +91 77998 86016: *గణాలు-రకాలు*  :-  .

అక్షరాల గుంపును గణము అని అంటారు. ఇవి నాలుగు రకాలు

*ఏకాక్షర గణాలు*

ఒకే అక్షరం గణంగా ఏర్పడుతుంది. అది గురువు లేదా లఘువు కావచ్చు.

U, U, U

ఉదా: శ్రీ, శై, లం

*రెండక్షరాల గణాలు*

రెండు అక్షరాలు కలిసి గణంగా ఏర్పడును. ఇవి నాలుగు రకాలు .1.  *లలము*  2. *లగము* ( వ గణం ) ౩. *గలము ( హ గణం )*  4.*గగము.*

లల II ఉదా: రమ, క్రమ, సమ, ధన, అన్నీ కూడా లల గణములు

లగ లేదా వ IU ఉదా: రమా

గల లేదా హ UI ఉదా: అన్న, అమ్మ, కృష్ణ

గగ UU ఉదా: రంరం, సంతాన్

*మూడక్షరాల గణాలు*  :- 

ఇవి మూడక్షరాల కలయికలతో ఏర్పడేవి (బైనరీ ౦, ౧, తీసుకున్న ౦౦౦, ౦౦౧, ౦౧౦, ౦౧౧, ౧౦౦, ౧౦౧, ౧౧౦, ౧౧౧) కింది వాక్యాన్ని మననం చేసుకుంటూ వీటిని సులువుగా గుర్తుంచుకోవచ్చు. య మా తా రా జ భా న స ల గం యగణం కావాలంటే పై వాక్యంలో యతో మొదలుపెట్టి వరుసగా మూడక్షరాల గురు లఘువులను గుర్తిస్తే యగణం అవుతుంది. యతో మొదలుపెట్టి మూడక్షరాలు: య మా తా - లఘువు,, గురువు, గురువు IUU అలాగే రాతో మొదలుపెట్టి మూడక్షరాలు (రా జ భా - UIU) రగణం అవుతుంది. ఈ విధంగా అన్ని గణాలను గుర్తుంచుకోవచ్చు

అన్ని గణాలు:

*ఆది గురువు భ గణము UII*

*మధ్య గురువు జ గణము IUI*

*అంత్య గురువు స గణము IIU*

*సర్వ లఘువులు న గణము III*

*ఆది లఘువు య గణము IUU*

*మధ్య లఘువు ర గణము UIU*

*అంత్య లఘువు త గణము UUI*

*సర్వ గురువులు మ గణము UUU* 

ఇవి మూడక్షరముల గణములు

*ఉపగణాలు* :  

ఉప గణములు అనగా పైవాటి సమ్మేళనంలో ఏర్పడేవి. ఇవి మూడు రకములు

*సూర్య గణములు* . *ఇవి రెండు.*

న = న = III

హ = గల = UI

*ఇంద్ర గణములు* . *ఇవి ఆరు.*

నగ = IIIU

సల = IIUI

నల = IIII

భ = UII

ర = UIU

త = UUI

*చంద్ర గణములు* . *ఇవి పద్నాలుగు.*

భల = UIII

భగరు = UIIU

తల = UUII

తగ = UUIU

మలఘ = UUUI

నలల = IIIII

నగగ = IIIUU

నవ = IIIIU

సహ = IIUUI

సవ = IIUIU

సగగ = IIUUU

నహ = IIIUI

రగురు = UIUU

నల = IIII

[18/05, 2:25 pm] +91 94418 71767: *ప్రదన్య సాహితీ వేదిక* 

 *18-05-2023* 

నేటి ఛందస్సు ప్రయోగం :- *ఉత్పలమాల పద్య రీతిలో  పరస్పరం సంబంధం కలిగిన రెండు వాక్యాలు.* 

*ఉత్పలమాల :-  భ , ర, న, భ, భ, ర, వ అను గణాలు ఉంటాయి. యతి స్థానం 10 వ అక్షరం . యతి ప్రాస చెల్లదు.*

----------------------------------------

 1)

శ్రీహరి! నీదు లీల బహు

 U I I    UI    UI    I I

   

 చిత్రముగా నగుపించు చున్నదే

  U I  I    U  I I   U   I    U I U

2)

ఈశ హరీశ నిన్నొదల

U I   I  U I  U I   I  I

నెప్పుడునూ కలనందు

U  I    I   U   I  I  U  I    

 గూడనూ

 U   I  U

----------------------------------------    

తెలికిచెర్ల రాజ కృష్ణ కామేశ్వర రావు

రిటైర్డ్ సాఫ్ట్వేర్ ఇంజనీర్,

భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ, ఇస్రో, షార్

సూళ్లూరుపేట, తిరుపతి జిల్లా

చర వాణి : *9441871767*

[13/06, 10:04 am] +91 77998 86016: అందరికీ అభివందనం 🙏🏿🙏🏿🙏🏿🙏🏿🙏🏿

 *సరళములు* :- 

హాల్లులలో సులభంగా పలకగలిగేవి .

అవి *గ , జ, డ , ద, బ*  లు.

   ఇక నేడు వాటితో పనేముంది అని అనుకుంటున్నారా చెప్తా చూడండి , *శ్రీ పదాలు*  అనే ప్రక్రియలో మనము ఇంతకు మునుపే ఎన్నో కావ్యాలను రచించాం కదా. ఆ ప్రక్రియను నేడు ఆధారంగా చేసుకొని కేవలం సరళములతో మొదలయ్యే పదాలను ఉపయోగించి నేటి మన కావ్యాలను రచించాలి.

[13/06, 10:06 am] +91 77998 86016: *శ్రీపదాలు*

1,మూడు పాదాలుంటాయి

2.ప్రతీ పాదంలోనూ మూడే పదాలుంటాయి

మొత్తం తొమ్మిది పదాల్లో శ్రీపదం పూర్తవుతుంది..

3x3=9-- లో పూర్తవ్వాలి

3. అక్షరనియమం లేదు

4. ప్రాస నియమం లేదు

సులభంగా సౌకర్యంగా భావప్రకటనకు అనుకూలంగా ఉంటుంది...!

[13/06, 10:09 am] +91 77998 86016: ఉదాహరణ :- 

డబ్బు గబ్బు జబ్బు 

దాసోహమనునుగా జగతి దానికి

జరుగునుగా గమ్మత్తులెన్నో దానికై